ААлампа туһунан санааларым1 октября 2026

Алампа туһунан санааларым

Анемподист Иванович Софронов, Алампа диэн аатынан биллэр, Саха литературатын, бэчээтин, тыйаатырын төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ буолар.
Источник: Айыы көмөлөстө

Тыл суола төрөөбүт сиртэн

Алампа 1886 сыллаахха сэтинньи 14 күнүгэр Боотур Уус улууһун 1-гы Дьохсоҕон нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кини айар үлэтин суола 1907 сыллаахха «Якутский край» хаһыат типографиятыгар наборщигынан киирбитинэн саҕаламмыта.

Тыйаатыр дьыалатын 1909 сылтан 1927 сылга диэри өрөспүүбүлүкэҕэ салайбыта. 1912 сыллаахха кини «Төрөөбүт дойду» диэн бастакы хоһооно бэчээттэммитэ, бу кини айар талаанын бастакы көстүүтэ этэ.

Саха литературатын, бэчээтин уонна тыйаатырын төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ буолар.

1907 сыллаахха «Якутский край» хаһыат типографиятыгар наборщигынан үлэҕэ киирбит. 1921-1922 сылларга бастакы сахалыы «Манчары» хаһыат эрэдээ

Култуураны сайыннарыы

1914 сыллаахха Алампа «Дьадаҥы Дьаакып» диэн драматын суруйбута, бу кини саамай биллибит айымньыларыттан биирдэстэрэ буолбута. Кини кэнэҕэскитин саха култууратын сайдыытыгар улахан оруолу ылбыта.

1921-1922 сылларга бастакы сахалыы «Манчары» хаһыат эрэдээктэринэн үлэлээбитэ, ону таһынан 1925 сыллаахха Саха тыйаатырын бастакы дириэктэрэ уонна «Чолбон» литературнай-уус-уран сурунаал төрүттээччитэ уонна эрэдээктэрэ буолбута. Кини үлэтэ Саха дьонун култуураҕа сыһыаннаах кыһалҕаларын быһаарбыт.

Алампа олоҕун тиһэх сыллара

1927 сыллаахха Алампа «Конфедералист дьыалатыгар» сыһыаннааҕынан буруйдаммыта уонна хаайыллыбыта. Бу саха суруйааччытын олоҕор ыарахан кэмнэр үүммүттэрэ.

1928 сыллаахха кини 5 сылга Соловецкай концлааҕырга ыытыллыбыта. Онтон 1933 сыллаахха Алампа ыарахан ыарыһах туруктаах дойдутугар төннүбүтэ.

Икки сыл буолан баран, 1935 сыллаахха алтынньы 24 күнүгэр туберкулёз ыарыыттан өлбүтэ. Алампа аатын 1962 сыллаахха алтынньы 15 күнүгэр реабилитациялаабыттара.

Бу кэннэ 2012 сыллаахха атырдьах ыйын 15 күнүгэр Таатта улууһун Хадаайы диэн сиригэр иккистээн көмүллүбүтэ. Алампа Саха литературатын, бэчээтин, тыйаатырын төрүттээбит уонна өрөспүүбүлүкэ таһымыгар култуураны сайыннарбыт киһи быһыытынан дойдутугар улахан туһаны оҥорбута.


Эта история сделана в АЙЫЫ
Сделать свою
Сайт сделан в АЙЫЫ